طبق گزارش مرکز آمار ایران، تورم مرداد ۱۴۰۵ به رکورد تازهای رسید: نرخ تورم سالانه ۶۹.۹ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصد بود. بانک مرکزی نرخ تورم دوازدهماههی منتهی به همین ماه را ۶۵.۱ درصد اعلام کرده است. گروه خوراکیها با تورم نقطهبهنقطهی ۱۲۷.۵ درصد بیشترین فشار را به خانوار آورد. فاصلهی تورم دهکهای کمدرآمد و پردرآمد هم به ۱۰.۷ واحد درصد رسید.
آخرین بهروزرسانی: ۱۳ آبان ۱۴۰۵
فهرست مطالب
- تورم مرداد ۱۴۰۵ دقیقاً چقدر بود؟
- تفاوت تورم سالانه، نقطهبهنقطه و ماهانه در چیست؟
- روند سه ماه منتهی به مرداد ۱۴۰۵
- چرا آمار بانک مرکزی و مرکز آمار یکی نیست؟
- شکاف تورمی دهکها در مرداد ۱۴۰۵
- خوراکیها؛ سنگینترین ضربه به سفره خانوار
- تورم و نرخ ارز چه رابطهای دارند؟
- تورم ۷۰ درصدی با پسانداز شما چه میکند؟
- جمعبندی
- سوالات متداول دربارهی تورم مرداد ۱۴۰۵
تورم مرداد ۱۴۰۵ دقیقاً چقدر بود؟
طبق گزارشی که مرکز آمار ایران برای مرداد ۱۴۰۵ منتشر کرد، نرخ تورم سالانه به ۶۹.۹ درصد رسید. این رقم به گفتهی همین گزارش بالاترین عدد در بیش از ۱۳۷ ماه گذشته بود. تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصد و تورم ماهانه ۳.۴ درصد ثبت شد.
شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) عددی است که تغییر قیمت یک سبد ثابت از کالاها و خدمات خانوار را نشان میدهد. طبق همین گزارش، این شاخص در مرداد ۱۴۰۵ روی عدد ۷۰۰.۱ ایستاد.
این اعداد با یک مثال ساده ملموستر میشوند. خانواری که مرداد پارسال ماهی ۲۰ میلیون تومان خرج میکرد، امسال برای خرید همان اقلام باید حدود ۳۷.۸ میلیون تومان بپردازد. یعنی نزدیک دو برابر در دوازده ماه.
برای مقایسه، در گزارشها آمده است که میانگین تورم نقطهبهنقطهی کشور بین سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ حدود ۸.۸ درصد بود. رقمی که امروز عادی به نظر میرسد، ده سال پیش تیتر اول روزنامهها میشد.
تفاوت تورم سالانه، نقطهبهنقطه و ماهانه در چیست؟
هر کدام از این سه نرخ به یک سوال متفاوت جواب میدهد و بخش زیادی از سردرگمی دربارهی آمار تورم از همینجا شروع میشود. جدول زیر تعریف هر نرخ و رقم آن را در گزارش مرکز آمار برای مرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد.
| نوع تورم | یعنی چه؟ | مرداد ۱۴۰۵ (مرکز آمار) |
|---|---|---|
| ماهانه | تغییر قیمت نسبت به ماه قبل | ۳.۴٪ |
| نقطهبهنقطه | تغییر قیمت نسبت به همین ماه در سال قبل | ۸۹.۰٪ |
| سالانه | میانگین شاخص ۱۲ ماه اخیر نسبت به ۱۲ ماه قبلتر | ۶۹.۹٪ |
نرخ سالانه میانگین دوازده ماه است. به همین دلیل کندتر حرکت میکند و از نرخ نقطهبهنقطه عقبتر است. نرخ نقطهبهنقطه سرعت گرانی همین روزها را نشان میدهد. نرخ سالانه هنوز ماههای آرامتر سال قبل را در خود دارد.
یک نتیجهی این تفاوت در زمان نگارش این گزارش روشن بود. اگر قیمتها با همان سرعت بالا میرفت، نرخ سالانه در ماههای بعد هم بالاتر میرفت. حتی توقف گرانی هم این عدد را یکباره پایین نمیآورد.
روند سه ماه منتهی به مرداد ۱۴۰۵
مسیر رسیدن به رقم مرداد را میتوان در سه ماه قبل از آن دنبال کرد. ارقام جدول زیر از گزارشهای مرکز آمار ایران است.
| ماه | تورم سالانه | تورم نقطهبهنقطه | فاصلهی تورمی دهکها |
|---|---|---|---|
| خرداد ۱۴۰۵ | ۶۲.۰٪ | ۸۸.۶٪ | ۸.۴ واحد |
| تیر ۱۴۰۵ | ۶۶.۰٪ | ۸۷.۹٪ | ۹.۶ واحد |
| مرداد ۱۴۰۵ | ۶۹.۹٪ | ۸۹.۰٪ | ۱۰.۷ واحد |
تورم سالانه فقط در همین سه ماه ۷.۹ واحد درصد بالا رفت. طبق همین گزارشها تیرماه با ۶۶ درصد بالاترین سطح ۱۳۶ ماه گذشته را ثبت کرده بود. یک ماه بعد رقم مرداد از آن هم بالاتر رفت.
چرا آمار بانک مرکزی و مرکز آمار یکی نیست؟
بانک مرکزی و مرکز آمار ایران هر دو تورم را محاسبه میکنند، اما سبد کالای مرجع و روش وزندهی آنها فرق دارد. به همین دلیل دو خبر میتوانند برای یک ماه دو عدد متفاوت بدهند و هیچکدام اشتباه نباشد.
جدول نرخ تورم بانک مرکزی نرخ دوازدهماههی منتهی به هر ماه را منتشر میکند. این همان نوع نرخی است که مرکز آمار «تورم سالانه» مینامد. جدول زیر دو رقم را برای سه ماه کنار هم میگذارد.
| ماه | تورم سالانه (مرکز آمار) | تورم دوازدهماهه (بانک مرکزی) |
|---|---|---|
| خرداد ۱۴۰۵ | ۶۲.۰٪ | ۵۷.۷٪ |
| تیر ۱۴۰۵ | ۶۶.۰٪ | ۶۱.۴٪ |
| مرداد ۱۴۰۵ | ۶۹.۹٪ | ۶۵.۱٪ |
در هر سه ماه رقم مرکز آمار چند واحد درصد بالاتر از رقم بانک مرکزی بود. جهت هر دو سری یکی است و هر دو در این سه ماه بالا رفتند.
این اختلاف در نرخ نقطهبهنقطه هم دیده میشود. طبق گزارشها، تورم نقطهبهنقطهی مرکز آمار در خرداد ۱۴۰۵ (۸۸.۶ درصد) حدود ۵.۵ واحد درصد بالاتر از رقم بانک مرکزی بود. به گفتهی همین گزارشها این اختلاف در یک سال گذشته تقریباً همیشه در همین جهت بوده است.
نکتهی کاربردی ساده است. وقتی چند ماه را مقایسه میکنید، همهی اعداد را از یک منبع بردارید. مقایسهی رقم مرکز آمار در یک ماه با رقم بانک مرکزی در ماه دیگر نتیجهی نادرستی میدهد.
شکاف تورمی دهکها در مرداد ۱۴۰۵
گزارش مرداد نشان میدهد گرانی روی همهی خانوارها به یک اندازه فشار نمیآورد. دهک یعنی یکدهم خانوارهای کشور که بر اساس هزینه یا درآمد مرتب شدهاند. دهک اول کمدرآمدترین و دهک دهم پردرآمدترین گروه است.
طبق گزارش مرکز آمار، تورم سالانه برای دهک دهم ۶۷.۶ درصد و برای دهک دوم ۷۸.۳ درصد بود. فاصلهی این دو گروه به ۱۰.۷ واحد درصد رسید. این فاصله در تیرماه ۹.۶ واحد و در خرداد ۸.۴ واحد بود.
پس در این سه ماه خانوار کمدرآمد هر ماه سهم بیشتری از تورم را پرداخت. شکاف معیشتی میان دهکها هم بازتر شد.
بیشتر بخوانید: نرخ ارز بانک مرکزی در ۱۲ آبان ۱۴۰۵؛ نرخ سنا، نیما و حواله چه فرقی دارند؟
خوراکیها؛ سنگینترین ضربه به سفره خانوار
طبق گزارش مرکز آمار، گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» در مرداد ۱۴۰۵ بیشترین تورم را داشت. تورم نقطهبهنقطهی این گروه ۱۲۷.۵ درصد بود و در برخی گزارشها ۱۲۸ درصد هم ذکر شده است. یعنی قیمت این گروه در یک سال بیش از دو برابر شد.
در همین ماه تورم ماهانهی خوراکیها ۳.۶ درصد بود. این رقم برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۳.۳ درصد بود.
سهم خوراک در سبد هزینهی خانوار کمدرآمد بسیار بیشتر از خانوار پردرآمد است. خانواری که نیمی از درآمدش را خرج غذا میکند، از تورم ۱۲۷ درصدی خوراکی ضربهی سنگینی میخورد. خانوار دهک دهم این فشار را کمتر حس میکند. بخش بزرگی از فاصلهی ۱۰.۷ واحدی دهکها از همینجا میآید.
فرض کنید خانواری چهارنفره هر ماه بخش بزرگی از درآمدش را صرف نان، لبنیات و میوه میکند. در یک سال قیمت همین سبد بیش از دو برابر شده و درآمد خانواده با این سرعت بالا نرفته است. این خانواده ناچار است از خرید بعضی اقلام کم کند یا برای هزینههای دیگر پسانداز کمتری کنار بگذارد.
تورم و نرخ ارز چه رابطهای دارند؟
تورم و نرخ ارز در اقتصاد ایران روی هم اثر میگذارند. کارشناسان اقتصادی معمولاً چند عامل ساختاری را کنار هم میگذارند: تورم مزمن، ناترازی بودجه، رشد نقدینگی و تنشهای سیاسی و امنیتی منطقه.
حلقهای که این عوامل میسازند کوتاه و آشناست. نقدینگی یعنی مجموع پول و سپردههای در دسترس مردم و بنگاهها. وقتی نقدینگی رشد میکند، تورم بالا میرود. انتظار تورم بیشتر هم تقاضا برای ارز را بالا میبرد. گران شدن ارز دوباره قیمت کالاهای وارداتی و در نتیجه تورم را بالا میبرد.
در گزارشهای خبری اوایل شهریور ۱۴۰۵ آمده بود که نرخ فروش حوالهی دلار در مرکز مبادلهی ارز و طلای ایران حدود ۱۶۱ هزار تومان است. نرخ ارز هر روز تغییر میکند و این عدد فقط وضعیت همان روزها را نشان میدهد.
تورم ۷۰ درصدی با پسانداز شما چه میکند؟
وقتی تورم سالانه نزدیک ۷۰ درصد است، پول نقد و سپردهی ریالی سریع ارزش خود را از دست میدهد. جدول زیر یک محاسبهی ساده است و ادعای پیشبینی ندارد. فرض آن این است که تورم سالانه سه سال در همان ۶۹.۹ درصد بماند.
| بازهی زمانی | قدرت خرید باقیمانده از ۱۰۰ واحد پول |
|---|---|
| پس از ۱ سال | حدود ۵۹ واحد |
| پس از ۲ سال | حدود ۳۵ واحد |
| پس از ۳ سال | حدود ۲۰ واحد |
سود سپردهی بانکی در چنین تورمی فقط بخش کوچکی از این افت را جبران میکند. وقتی سود سپرده از نرخ تورم کمتر باشد، نرخ بهرهی واقعی منفی است. یعنی پول سپردهشده با وجود سود اسمی، قدرت خرید خود را از دست میدهد.
در سالهای اخیر بخشی از سرمایهگذاران ایرانی به بیتکوین هم به چشم گزینهای در برابر تورم نگاه کردهاند. دلیل این توجه عرضهی محدود بیتکوین با سقف ۲۱ میلیون واحد است. نوسان این بازار اما بسیار زیاد است و افت ۳۰ درصدی در چند هفته در آن عجیب نیست. یعنی قدرت خرید پولی که به بیتکوین تبدیل شود هم ثابت نمیماند و در مدت کوتاه میتواند بهشدت کم یا زیاد شود.
جمعبندی
طبق گزارش مرکز آمار، تورم سالانه در مرداد ۱۴۰۵ به ۶۹.۹ درصد رسید. این رقم ادامهی مسیری بود که از خرداد (۶۲.۰ درصد) شروع شد و در تیر (۶۶.۰ درصد) ادامه پیدا کرد. بانک مرکزی هم برای همین سه ماه روندی رو به بالا اعلام کرد و به ۶۵.۱ درصد در مرداد رسید.
زیر عدد سرتیتر دو موضوع دیگر هم مهم است. خوراکیها با تورم ۱۲۷.۵ درصدی بیشترین فشار را به سفرهی خانوار آوردند. شکاف تورمی دهکها هم سه ماه پیاپی بازتر شد. برای فهم تورم، دنبال کردن روند چند ماهه از واکنش به عدد یک ماه مفیدتر است.
فرض کنید کسی هر ماه فقط تیتر تورم را در خبرها میبیند. یک ماه عدد مرکز آمار را میخواند و ماه بعد عدد بانک مرکزی را. او ممکن است خیال کند تورم پایین آمده، در حالی که فقط منبع عدد عوض شده است.
نکتهی مهم: اینها صرفاً جنبهی آموزشی دارند و توصیهای نیستند.
از پسانداز و سرمایهگذاری تا وام و خرید قسطی، همهی خدمات رابینهود را یکجا ببینید.
سوالات متداول دربارهی تورم مرداد ۱۴۰۵
نرخ تورم مرداد ۱۴۰۵ چند درصد اعلام شد؟
طبق گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه ۶۹.۹ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصد بود. تورم ماهانه ۳.۴ درصد ثبت شد و شاخص قیمت مصرفکننده به عدد ۷۰۰.۱ رسید.
بانک مرکزی تورم مرداد ۱۴۰۵ را چند درصد اعلام کرد؟
جدول بانک مرکزی نرخ تورم دوازدهماههی منتهی به مرداد ۱۴۰۵ را ۶۵.۱ درصد نشان میدهد. این رقم برای تیر ۶۱.۴ و برای خرداد ۵۷.۷ درصد بود.
تفاوت تورم سالانه و نقطهبهنقطه چیست؟
تورم نقطهبهنقطه قیمتها را با همان ماه در سال قبل مقایسه میکند و سرعت فعلی گرانی را نشان میدهد. تورم سالانه میانگین شاخص دوازده ماه اخیر است و کندتر حرکت میکند.
چرا آمار تورم بانک مرکزی و مرکز آمار با هم فرق دارد؟
این دو نهاد سبد کالا و روش وزندهی متفاوتی دارند. در خرداد تا مرداد ۱۴۰۵ رقم مرکز آمار در هر ماه چند واحد درصد بالاتر از رقم بانک مرکزی بود.
کدام گروه کالایی در مرداد ۱۴۰۵ بیشترین تورم را داشت؟
گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات با تورم نقطهبهنقطهی ۱۲۷.۵ درصد طبق گزارش مرکز آمار بیشترین تورم را داشت. سهم این گروه در هزینهی خانوارهای کمدرآمد بیشتر است.
تورم نزدیک ۷۰ درصد با قدرت خرید پول چه میکند؟
با فرض ثابت ماندن تورم سالانه در ۶۹.۹ درصد، ۱۰۰ واحد پول بعد از یک سال حدود ۵۹ واحد قدرت خرید دارد. این یک محاسبهی ساده است و پیشبینی نیست.













